صفحه تخصصی ساز تار

به اولین و بزرگترین مرکز آموزش موسیقی خوش آمدید.

آموزش تصویری تار


  • درس اول : اجرای نت سیاه
  • درس دوم : اجرای نت چنگ
  • درس سوم : میزان ساده
  • درس چهارم : تمرین مضراب راست
  • درس پنجم : اجرای نت سیاه و چنگ
  • درس ششم : اجرای مضراب های راست و چپ

کوک کردن تار


يكي از مشكلاتي كه نوازندگان مبتدي با آن مواجه هستند كوك كردن ساز است. بخصوص براي سازهاي تار،سه تار ، سنتور و حتی براي نوازندگان ني انتخاب ني كه كوك باشد مهم است. زیرا نواختن و تمرین ساز بدون کوک درست نتایج مناسبی نخواهد داشت و باعث از بین رفتن حساسیت گوش خواهد بود. در گذشته هنرجویان ساز تار و سه تار پس از سال ها شاگردی در نزد استاد توانایی فراگیری روش های کوک کردن ساز را می آموختند. این روش ها اغلب بر مبنای حساسیت گوش و اتکا به قوه ی شنوایی هنرجویان ارائه می گردید. 
سیم های تار برای اجرای قطعات موسیقی ایرانی باید به گونه ای کوک شوند که بهترین صدادهی را داشته باشند این کوک ها بسیار متنوع اند کوکی که در این قسمت توضیح می دهیم یکی از کوک های رایج تار است و در اجرای اغلب دستگاه ها کاربرد دارد.
تار شش سیم دارد که از پایین سیم های سفید(نت دو)، سیم های زرد(نت سل) و سیم های واخوان و بم ، با فاصله اکتاو نسبت به سیم سفید(دو) کوک می شوند.

شناخت تار


تار جزو سازهای زهی مضرابی است که در ساخت آن از چوب، پوست، استخوان، زه استفاده می شود.این ساز 6 تا سیم دارد که از بالا به پایین بم ترین و زیر ترین صدا را تولید می کنند. در انتهای بالایی دسته نیز شش گوشک برای کنترل تن و کوک سیم ها قرار دارند که کاری شبیه به قطعات فلزی کناره های سنتور و گوشک های روی دسته ی ویولون را بر عهده دارند. تار از چهار قسمت اصلی تشکیل شده است: 1- کاسه 2- نقاره 3- دسته 4- گوشک ها.

طول کلی این ساز حدود 95 سانتی متر است. نوازنده تار ایرانی در حالت نشسته ساز را به صورت افقی روی ران پا قرار داده، به طوری که دسته تار طرف چپ و کاسه طنینی طرف راست نوازنده قرار گیرد. نوازنده سر انگشت‌های دست چپ را روی دستان‌هایی که در طول دسته تار بسته شده است حرکت می‌دهد و با مضرابی که در دست راست دارد به سیم‌ها زخمه می‌زند.
 تار شامل دسته‌ای بلند متصل به کاسه‌ای دو تکه است که از کنده‌کاری چوب درخت توت درست شده است و لایه نازکی از پوست روی کاسه‌ها کشیده شده است و ۲۶ تا ۲۸ پرده قابل تنظیم در قسمت دسته وجود دارد. تار دارای 6 سیم از جنس فلز بوده و در ۳ دسته ۲ تایی روی آن کشیده شده است و به‌ وسیله مضراب نواخته می‌شود. دسته تار بلند 45 تا 50 سانتیمتر است و بر کناره‌های سطح جلویی آن دو روکش استخوانی چسبانده‌شده است. دور دسته، دستان‌ها (پرده‌هائی عمود بر طول آن با فواصل معین) بسته شده است. جعبه گوشی در انتهای بالائی دسته قرار گرفته و از هر طرف 3 گوشی بر سطوح جانبی جعبه کار گذاشته شده است.


آشنایی با ساز تار

تاریخچه تار


تار یکی از مهمترین سازهای موسیقی سنتی ایران است و از حدود 200 سال پیش، از آن به عنوان یکی از سازهای اصلی موسیقی ایرانی نام برده شده است و از اواسط قرن ۱۸ میلادی با شمایل کنونی‌اش شناخته شده است. تار از سازهای زهی و ایرانی است که با زخمه نواخته می‌شود و برای نواختن موسیقی کلاسیک در ایران و برخی مناطق دیگر خاورمیانه مانند افغانستان، تاجیکستان، جمهوری آذربایجان و ارمنستان و گرجستان و دیگر نواحی نزدیک قفقاز استفاده می شود .واژه تار خودش در فارسی به معنی رشته است و ریشه مشترکی میان همه اقوام ایرانی تبار دارد.تار در لغت ایرانی به معنی زه، سیم و از لحاظ ساز شناسی از گروه سازهای زهی مضرابی است.
در گذشته تار ایرانی پنج سیم (یا پنج تار) داشت. غلامحسین درویش یا درویش خان سیم ششمی به آن افزود که همچنان به کار می‌رود.
بنابر روایتی تار از زمان فارابی(حدود سال ۲۶۰ هجری – سال ۳۳۹ هجری) موسیقیدان معروف ایرانی وجود داشته و بعد از وی توسط صفی الدین ارموی و دیگران به سمت کمال پیش رفته است . تار در دوره صفوی ( سال ۱۰۸۰ هجری )  در بین مردم رواج داشته است. نواختن این ساز در دورۀ زندیه در شیراز متداول و مرسوم بوده است. با این همه، نام نوازندۀ مشخصی از این ساز در منابع دورۀ زندیه دیده نمی‌شود و از این‌رو، احتمالاً این ساز در آن دوره نام دیگری داشته است.ساز ِ تار با شمایل و مشخصات کنونی از زمان قاجار دیده شده است. مرتضی حنانه (استاد موسیقی ایرانی) در کتاب گامهای گمشده، تار را ساز ملی ایرانیان میداند.مرحوم روح الله خالقی (استاد موسیقی ایرانی) در کتاب سرگذشت موسیقی می‌گوید: ساز (تار) بهمراه نام سازهایی دیگر در شعر فرخی سیستانی شاعر ایرانی (۳۷۰-۴۲۹) ذکر شده است (هر روز یکی دولت و هر روز یکی غژ * هر روز یکی نزهت و هر روز یکی تار). ساز تار ساخته و پرداخته ذوق ایرانی است (منحنی و قوس‌هایی که در ساخت تار دیده می‌شود در خوشنویسی و نقاشی و مینیاتور و معماری ایرانی جاری و ساری است) و طی سالهای متمادی کامل و کاملتر گشته است. آخرین اصلاحات توسط درویش خان استاد موسیقی ایرانی(۱۲۵۱تهران_۲ آذر ۱۳۰۵تهران) با افزودن سیم ششم جهت تکمیل و وسعت دامنه صوتی تار انجام پذیرفته است. تار دارای ۲۸ پرده است (یعنی کمتر از سه اکتاو). آخرین الگوی منحصربه‌فرد ساخت تار نیز متعلق به سازگر مشهور ایرانی استاد یحیی دوم(۱۲۵۴-۱۳۱۰ه. ش) می‌باشد چه به لحاظ شاخص فنی و چه از لحاظ ذوقی همچنان که گره چوب را به شکل متقارن روی کاسه تار (در اصطلاح چهار گل) طراحی مینموده است. جنس چوب کاسه تار از درخت توت، دسته آن گردو می‌باشد. 
متاسفانه در دسامبر ۲۰۱۲، یونسکو هنر اجرای آذربایجانی تار را در فهرست میراث فرهنگی و معنوی خود ثبت کرد. که این امر مورد اعتراض جامعه هنری ایران (از جمله خانه موسیقی ایران)  واقع شده است. 

آلبوم موسیقی تار


در این قسمت قطعاتی از آلبوم (تار و ترمه) استاد جلیل شهنار و تنبک استاد محمد اسماعیلی را برای شما علاقه مندان به تار آماده کرده ایم.

1- در آمد دشتی


 


  2- آواز و چهار مضراب دشتی


3-چهار مضراب حجاز

اساتید برجسته تار


از نام آورترین نوازندگان این ساز در ایران بایستی به استاد علی اکبرخان شهنازی و استاد جلیل شهناز و درویش خان اشاره نمود.

آموزش تار-درویش خانافرارایاننرم افزار آموزش تار

بلاگ آموزش موسیقی

ادامه مطلب