صفحه تخصصی ساز سنتور

به اولین و بزرگترین مرکز آموزش موسیقی خوش آمدید.

آموزش تصویری سنتور

کوک کردن سنتور


جدول کوک کردن سنتور در دستگاه های مختلف

کوک شور سل(ابوعطا-بیات ترک-افشاری – دشتی) :

پوزیسیون اول (سیمهای زرد) : می کرن – فا – سل – لا کرن- سی بمل – دو – ر کرن – می بمل – فا

پوزیسیون دوم (سیمهای سفید) : می کرن – فا – سل – لا کرن- سی بمل – دو – ر – می بمل – فا

پوزیسیون سوم(سیمهای پشت خرک) : می کرن – فا – سل – لا بمل – سی بمل – دو – ر – می بمل – فا

کوک سه گاه لا کرن:

پوزیسیون اول (سیمهای زرد) : می کرن – فا – سل – لا کرن – سی بمل- دو – ر کرن – می بمل- فا

پوزیسیون دوم (سیمهای سفید) : می کرن – فا – سل – لا کرن – سی بمل- دو – ر کرن – می بمل- فا

پوزیسیون سوم(سیمهای پشت خرک) : می کرن – فا – سل – لا بمل – سی بمل- دو – ر کرن – می بمل- فا

کوک همایون سل ( اصفهان دو ) :

پوزیسیون اول (سیمهای زرد) : می بکار* – فا – سل – لا کرن – سی بکار – دو – ر بکار – می بمل – فا

پوزیسیون دوم (سیمهای سفید) : می بکار- فا – سل – لا کرن – سی بکار – دو – ر بکار – می بمل – فا

پوزیسیون سوم(سیمهای پشت خرک) : می بکار- فا – سل – لا بمل – سی بکار – دو – ر بکار – می بمل – فا

*در اصفهان “می” های خرک اول کرن میشوند.

کوک ماهور فا:

پوزیسیون اول (سیمهای زرد) : می بکار – فا – سل – لا کرن – سی بمل – دو – ر بکار – می بمل – فا

پوزیسیون دوم (سیمهای سفید) : می بکار – فا – سل – لا بکار – سی بمل – دو – ر کرن- می بمل – فا

پوزیسیون سوم(سیمهای پشت خرک) : می بکار – فا – سل – لا بمل – سی بمل – دو – ر بکار – می بمل – فا

کوک چهارگاه دو:

پوزیسیون اول (سیمهای زرد) : می بکار – فا – سل – لا کرن – سی بکار – دو – ر کرن – می بمل- فا دیز

پوزیسیون دوم (سیمهای سفید) : می بکار – فا – سل – لا کرن – سی بکار – دو – ر کرن – می بکار – فا

پوزیسیون سوم(سیمهای پشت خرک) : می بکار – فا – سل – لا بمل – سی بکار – دو – ر کرن – می بکار – فا

کوک نوا دو:

پوزیسیون اول (سیمهای زرد) : می کرن – فا – سل – لا کرن – سی بمل – دو – ر بکار – می بمل – فا

پوزیسیون دوم (سیمهای سفید) : می کرن – فا – سل – لا کرن – سی بمل – دو – ر- می بمل – فا

پوزیسیون سوم(سیمهای پشت خرک) : می کرن – فا – سل – لا بمل – سی بمل – دو – ر – می بمل – فا

کوک راست پنجگاه فا:

پوزیسیون اول (سیمهای زرد) : می بکار – فا – سل – لا کرن – سی بمل – دو – ر – می بمل – فا

پوزیسیون دوم (سیمهای سفید) : می بکار – فا – سل – لا بکار – سی بمل – دو – ر- می بمل – فا

پوزیسیون سوم(سیمهای پشت خرک) : می بکار – فا – سل – لا بمل – سی بمل – دو – ر – می بمل

منبع: ashtigroup

شناخت سنتور


سنتور یکی از سازهای زِهی مضرابی است و از یک جعبه تشدید صدا به شکل ذوزنقه که بلندترین ضلع موازی آن نزدیک به نوازنده قرار می گیرد و دو ضلع با طول برابر که دو ضلع موازی را به شکل مورب قطع می‌کنند تشکیل شده است .ارتفاع جعبه سنتور در حدود 8 تا 10 سانتی‌متر است و بلندترین ضلع 90 سانتی‌متر و کوچک‌ترین ضلع سنتور 35 سانتی‌متر و اضلاع مورب کناری 38 سانتی‌متر می‌باشند. روی سطح سنتور دو حفره به شکل گُل وجود دارد که در ادامه مطالب باشکل توضیح داده شده است . که علاوه بر زیبایی ظاهری ساز، در نرمی، لطافت صدای سنتور نیز نقش مهمی دارد. محدوده صدادهی سنتور کمی بیش از 4 اکتاو است و از این نظر سنتور، یکی از گسترده‌ترین سازهای ایرانی است. تمام سطوح جعبه سنتور از جنس چوب بخصوص چوب گردو و سرو است.

آموزش سنتور

معرفی شکل ظاهری و اجزای تشکیل دهنده  سنتور توسط استاد فرامرز پایور

جعبه رِزُنانس: یکی از اجزای سنتور، جعبه رزنانس است. این جعبه شامل صفحه و کفه و کلاف می باشد که با چسب به هم متصل می شوند. در داخل جعبه بین صفحه و کف بین ۳ تا ۷ پل به قطر حدودی یک سانتی متر وجود دارد که یکی از مراحل ساخت سنتور پل گذاری دقیق است که با توجه به تجربه سازنده ساز سنتور در محل های خاصی قرار میگیرد که این خود به یک دست بودن صدا کمک بسیار زیادی می کند

آموزش سنتور افرارایان

آموزش سنتور مجازی

کلاف و صفحه زیرین سنتور

 

پل چوبی در سنتور

پل چوبی در سنتور

شکل کلی جعبه رزنانس

جنس جعبه سنتور: جنس چوب سنتور عمدتا از گردو می باشد که البته خود چوب گردو با توجه به عمر درخت، قطر تنه،مدت زمان خشک شدن چوب و شیوه خشک شدن آن کیفیتهای متفاوتی دارد. بسیاری از اساتید سازنده ساز سنتور چوب گردوی تیره که دارای رگه های راست و منظم  می باشد و مدت زیادی (مثلا حداقل ۵سال) از خشک شدن آنها می گذرد، گزینه مناسبی برای خرید سنتوری خوش صدا می دانند.

گل روی جعبه سنتور: گل سنتور به دو سوراخ گل شکلی که بر روی صفحه سنتور قرار دارد گفته می شود. علت حضور این گل بر روی صفحه سنتور علاوه بر زیبایی، کمک به ایجاد رزنانس در داخل جعبه می باشد که محل آن بر اساس شیوه پل گذاری و سلیقه سازنده سنتور، زیر سیمهای زرد و پشت خرک تعبیه می شود.

گل سنتور

 

گل روی جعبه سنتور-افرارایان

ضخامت صفحه و کف سنتور: بسیاری از صاحب نظران معتقدند علاوه بر چیدمان پل برای تنظیم صدای ساز، ضخامت صفحه و کف نقش مهمی در کیفیت صدای سنتور دارد. با توجه به جنس چوب و میزان خشک شدن آن ضخامت کف بین ۷ تا ۹ میلیمتر و صفحه بین ۵٫۵ تا ۷٫۵  میلیمتر تنظیم می شود. 

شیطانک: یکی دیگر از اجزای سنتور شیطانک می باشد. روی دو ساق ذوذنقه سنتور یک برجستگی وجود دارد که روی آن دو میله استیل به قطر حدودی ۲ میلیمتر قرار دارد که شیطانک گفته می شود. که بعدا سیمهای سنتور روی آن قرار میگیرد. ارتفاع شیطانک در سنتور از اهمیت زیادی برخوردار است زیرا بوسیله آن،  میزان فشار سیمها روی خرک تغییر میکند که این خود در نهایت روی صدای ساز سنتور اثر گزار خواهد بود.

گوشی و سیمگیر در سنتور: گوشی در طرف راست سنتور و بر روی کلاف قرار دارد که وظیفه آن تنظیم و کوک سیمها ی ساز سنتور است. اما نکته مهم در قسمت گوشی شیوه سوراخ کاری است که رعایت همین نکته به کوک خوب و دقیق منجر خواهد شد. اما سیمگیر در طرف چپ ساز سنتور قرار دارد که تنها نکته مهم شیوه گره زدن سیم است که در نگهداشتن کوک می تواند تاثیر گذار باشد.

گوشی سنتور-افرارایان

گوشی سنتور

 

سیم گیر سنتور

سیم سنتور: سیم‌های سنتور به دو دسته سیم‌های «سفید» برای تولید صداهای زیر و سیم‌های «زرد» برای تولید صداهای بم تقسیم می‌شوند. لازم به ذکر است که در بیش از 100 سال پیش که سیم مفتولی به صورت امروزی وجود نداشت، سنتورسازان از روده گوسفند به عنوان سیم استفاده می‌کردند. سیم‌های سفید بر روی خرک‌های سمت چپ و سیم‌های زرد بر روی خرک‌های ردیف راست به تناوب قرار گرفته‌اند.خرک‌های سمت چپ دارای محوطه‌ای در پشت خرک می‌باشند؛ بدین ترتیب، طول قسمت جلو خرک در سیم‌های سفید دو برابر طول آن در قسمت پشت خرک است و می‌توان در پشت خرک از سیم‌های سفید استفاده کرد. صدای این قسمت از ساز یک اکتاو نسبت به صدای قسمت جلو خرک بالاتر است. همچنین هر سیم زرد یک اکتاو بم‌تر از سیم سفید و بلافاصله بعد از آن صدا می‌دهد.

خرک سنتور-افرارایان

خرک سنتور

تاریخچه سنتور


تاریخچه سنتور

سنتور، سازی است ایرانی که اختراع آن را به ابونصر فارابی نسبت می‌دهندو بر پایهٔ بررسی‌ها و پژوهش‌ها یکی از کهن‌ترین سازهای ایرانی به شمار می‌رود؛ کهن‌ترین نشانه‌ای که از این ساز برجامانده، از سنگ‌تراشی‌های آشور و بابلیان(۵۵۹پیش از میلاد) است. در این سنگ‌تراشی‌ها، صف تشریفاتی که به بزرگداشت آشور بانیپال بر پا شده، سازی که همانندی زیادی به سنتور دست‌ورزی دارد، در میان آن صف دیده می‌شود. این ساز از طریق ایران، هم به شرق و هم به غرب راه پیدا نموده‌است. در کتب کهن و تألیفات ابونصر فارابی و ابن سینا نیز نام سنتور چند بار ذکر شده‌است.ابوالحسن علی بن حسین مسعودی (مرگ به سال ۳۴۶ ه. ق) تاریخ نگار نامدار و نویسنده نسک مروج‌الذهب در شرح اوضاع موسیقی در زمان ساسانیان، هنگام نام بردن از سازهای متداول موسیقی ساسانی، واژه سنتور (سنطور) را ذکر می‌کند.  عبدالقادر مراغه‌ای ساز یا طوفان را معرفی کرد که شبیه سنتور دست‌ورزی بود با این تفاوت که برای هر نت، تنها یک تار می‌بستند و با جابجا کردن خرک‌ها، آن را کوک می‌کردند. امروزه گونه‌های مشابه این ساز در عراق، ترکیه، سوریه، مصر، پاکستان، هند، تاجیکستان، چین، ویتنام، کره، اوکراین و دیگر کشورهای آسیای میانه و نیز در یونان نواخته می‌شود.

بر پایهٔ اسناد و مدارک، نگارگری‌ها و مینیاتورهای سده‌های پیش، آنچه که ما دست ورزه به نام سنتور در اختیار داریم در واقع سنتوری است که از نزدیک به یکصد و پنجاه سال پیش (زمان قاجار) با شکل و شمایل کنونی خود در اختیار هنرمندان این مرز و بوم قرار دارد. چنان‌که سنتورهای محمدصادق خان (که نخستین نمونه صوتی ساز سنتور به جا مانده از دوران قاجار متعلق به وی می‌باشد)، حبیب سماع حضور و حبیب سماعی، در ابعاد، شمار خرک و چگونگی ساخت، بسیار نزدیک به سنتور دست ورزی است.
بررسی دیرینه گردش و تحول ساز سنتور نشان می‌دهد که این ساز طیف گسترده‌ای از سبک‌ها و مکاتب گوناگون را در سدهٔ کنونی به خود اختصاص داده، به گونه‌ای که پس از یک بررسی اجمالی، می‌توان اذعان داشت حداقل ۱۵ سبک و مکتب گوناگون و فعال در این عرصه شهره ویژه و عام‌اند. از نوازندگان نامدار قدیم سنتور می‌توان محمدصادق خان، علی‌اکبر شاهی، سماع حضور، حبیب سماعی، حسین صبا، ابوالحسن صبا و از نوازندگان دهه‌های اخیر می‌توان فرامرز پایور، محمد حیدری، پرویز مشکاتیان، داریوش صفوت، حسین ملک، فضل‌الله توکل، منصور صارمی، مجید نجاحی، مجید کیانی، ارفع اطرایی، سوسن دهلوی، رضا شفیعیان، پشنگ کامکار، جواد بطحایی، اردوان کامکار، سیامک آقایی، حسین پرنیا را نام برد. از سازندگان مشهور سنتور می‌توان به مهدی ناظمی و داریوش سالاری اشاره کرد.

سنتور در سال‌های پایانی عصر قاجار، سازی تقریباً فراموش شده و رو به نابودی بود. سازهای اصلی، تار، تنبک و کمانچه بودند و دوره قاجار، در واقع «عصر تار» بود. شمار کمی سنتور می‌نواختند و شمار کمتری نیز سنتور می‌ساختند و می‌آموختند.

محمدصادق خان (که نخستین نمونه صوتی ساز سنتور به جا مانده از دوران قاجار متعلق به وی می‌باشد)، حبیب سماع حضور و حبیب سماعی، در ابعاد، شمار خرک و چگونگی ساخت، بسیار نزدیک به سنتور دست ورزی است.

اساتید برجسته سنتور


از نوازندگان نامدار و قدیمی سنتور می‌توان محمدصادق خان، علی‌اکبر شاهی، سماع حضور، حبیب سماعی، حسین صبا، ابوالحسن صبا و از نوازندگان معاصر سنتور می‌توان فرامرز پایور، پرویز مشکاتیان، داریوش صفوت، حسین ملک، فضل‌الله توکل، منصور صارمی، مجید نجاحی، مجید کیانی، ارفع اطرایی، رضا شفیعیان، پشنگ کامکار،سوسن دهلوی، جواد بطحایی، اردوان کامکار، سیامک آقایی، حسین پرنیا را نام برد. از سازندگان مشهور سنتور می‌توان به مهدی ناظمی و داریوش سالاری اشاره کرد.

استاد فرامرزپایور-آموزش سنتور

استاد فرامرز پایور

استاد پرویز مشکاتیان آموزش موسیقی

استاد پرویز مشکاتیان

نت موسیقی سنتور


در این قسمت 25 نت محبوب سنتور برای شما عزیزان گردآوری شده است.

لینک دانلود 25 نت موسیقی محبوب سنتور

بلاگ آموزش موسیقی

ادامه مطلب