آموزش ملایمات و ناملایمات فاصله ها

آموزش ملایمات و ناملایمات فاصله های موسیقی

ملایمت و ناملایمت فاصله ها

نت های موسیقی دو گانه هر فاصله، هر وقت همزمان و با هم به صدا درآورده شوند، امکان دارد به گوش انسان خوشایند و مطبوع بیایند یا نیایند هر چند اشخاص مختلف در خوشایندی یا ناخوشایندی فاصله ها داوری نسبی دارند در هر صورت بهتر این است که فاصله های موسیقی را زیر دو عنوان فاصله های مطبوع و فاصله های نا مبطوع رتبه بندی کرد.

1- فاصله های مطبوع به ترتیب ( از ملایم ترین ها به سوی ناملایم ترین ها ) عبارت میباشد از : فاصله های یکم ، هشتم ، پنجم و چهارم ، ششم بزرگ ، سوم بزرگ ، سوم کوچک ، ششم کوچک و فاصله های ترکیبی آن ها با همین ترکیب که ذکر شد. تئوریسین های آموزش موسیقی به فاصله ی چهارم درست (خوشایند مشترک ) می گویند. دلیل این نامگذاری را در علم هارمونی باید پیدا کرد.

2- فاصله های نا مطبوع به ترتیب ( از نا مطبوع ترین تا مطبوع ترین ) به عبارت زیر میباشند : 

هفتم بزرگ ، دوم کوچک ، هفتم کوچک ، دوم بزرگ و تمام فاصله های کاسته و افزوده. ( درباره ی فاصله های ترکیبی کمی ترتیب ذکر شده فرق می کند به طور مثال فاصله ی نهم کوچک ( ترکیبی دوم کوچک ) از جهاردهم بزرگ ( ترکیبی هفتم بزرگ ) نامطبوع تر میباشد . در کل هر وقت فاصله ها از حد یک تا دو اکتاو عبور کند هر چقدر بزرگ تر باشند از نا مطبوعی شان کمتر می شود. در فاصله های دور هر وقت بین دو نت موسیقی تشکیل دهنده آن ها یک نت موسیقی یا چند نت موسیقی دیگر در یک زمان به صدا در بیایند از نا مطبوعی شان کاسته می شود . 

 نظریه های دیگر در مورد خوشایندی و نا خوشایندی فاصله

در مورد خوشایندی و نا خوشایندی یک فاصله و دلیل های آن و همچنین در مورد تسلسل فاصله ها از خوشایند ترین تا نا خوشایند ترین تئوری های زیادی از طرف اساتید آموزش موسیقی گفته شده است . به طور نمونه به دو تئوری می پردازیم: نخست از هرمان لود ویگ فردیناند هلم هولدز پزشک ، فیزیولوگ معروف و صوت شناس و بعد از آن هانس یلینک استاد آموزش موسیقی مدرسه عالی موسیقی وین در مقالات آینده توضیح خواهیم داد.

انتقال

بعضی اوقات واجب می شود که یک آهنگ موسیقی یا بخشی از آن به فاصله ی مشخصی پایین تر یا بالا تر اجرا بشود. پایین آوردن یا بالا بردن سطح زیر و بمی یک قطعه موسیقی را به یک فاصله داده شده انتقال می گویند. در انتقال ، به این دلیل که تمام نت ها یا صوت های موسیقی به یک نسبت پایین تر یا بالا تر نوشته می شوند فاصله ی هر دو نت موسیقی پی در پی در آهنگ اصلی با این دو نت موسیقی در آهنگ انتقال یافته باید برابر و ثابت بشوند. می شود با کمی دقت متوجه شد که تونالیته ی اصلی در این انتقال تغییر می کند( بجز این که آهنگ اصلی به فاصله ی یک اکتاو بالا یا پایین برده شود ) ولی هیچ وقت مد آهنگ عوض نمیشود. فرض کنیم بخواهیم یک آهنگ را یک پرده به پایین تر ببریم چند روش برای این کار وجود دارد . ساده ترین آن ها پایین بردن نت به نت آهنگ به فاصله دوم بزرگ می باشد، نت موسیقی اول هر وقت به فاصله ی دوم بزرگ پایین بیاید به نت موسیقی ( ر ) می رسد. نت موسیقی دوم ( سل-دیز ) مبدل به (فا-دیز) خواهد شد. نت موسیقی سوم به نت لا و نت موسیقی چهارم (دو-دیز ) به ( سی ) می رسد. بعد از تمرین های زیاد و سرعت عمل بیشتر از روش دیگری نیز می شود به انتقال ملودی ها پرداخته شود( در حقیقت راه قبلی را راه عمودی می گوییم و این راه را راه افقی میگوییم ) . اگر بخواهیم آهنگی را به فاصله ی سوم کوچک به بالا انتقال دهیم فقط نت موسیقی اول را مثل روش قبلی به فاصله ی داده شده و در اینجا به فاصله ی سوم کوچک به بالا انتقال می دهیم. این را می دانیم که نت موسیقی انتقال یافته ( دو ) می شودبعد از آن مشاهده می کنیم که نت موسیقی دوم در ملودی اصلی نسبت به نت موسیقی اول آن فاصله ی دوم بزرگ دارد ( نت موسیقی اول لا می باشد که به سی می رود )

نت موسیقی انتقال یافته یعنی نت دو را به فاصله ی دوم به بالا حرکت می دهیم و به نت ر خواهیم رسید. نت موسیقی سوم در ملودی اصلی دوباره فاصله ی دوم بزرگ را به بالا می برد، ما همچنین از نت موسیقی ر به همین فاصله به بالا می رسیم . نت موسیقی چهارم در ملودی اصلی ر می باشد که با نت موسیقی قبل از خود نیم پرده دیاتونیک دارای فاصله می باشد. ما از نت موسیقی می نیم پرده دیاتونیک به سمت بالا رفته به نت موسیقی فا می رسیم . نت های موسیقی پنجم و ششم به همین ترتیب همان نت های موسیقی سوم و چهارم می باشند ما همین نت های موسیقی سوم و چهارم ملودی انتقال یافته را به همین ترتیب تکرار خواهیم کرد. نت موسیقی هفتم در ملودی اصلی نسبت به نت موسیقی قبل از خود نیم پرده کروماتیک بالا برده می شود ما هم نت موسیقی هفتم انتقال یافته را از دیز کردن نت ششم به دست خواهیم آورد به همین ترتیب این کار را تا پایان ادامه می دهیم . می شود به راحتی متوجه شد که چرا راه اول را راه عمودی گوییم و راه دوم را راه افقی گوییم چون در راه فاصله ها بین ملودی های داده شده و انتقال یافته قیاس می شوند در حالی که در دومی فاصله های پی در پی در هر دو ملودی قیاس شده اند و همچنین با کمی فکر کردن مشاهده می کنیم که این دو روش چندان اختلافی با یکدیگر ندارند و در هر انتقال از هر دو راه ( حداقل برای کنترل درستی ) کار و کلاً از همه راه های ممکن می شود استفاده کرد، راه سوم در حالتی ممکن است که ما تونالیته ملودی داده شده و همچنین تونالیته ملودی انتقال یافته را متوجه شویم ( به طور مثال می شود گفت که ملودی داده شده در چه تونالیته ای است ؟ ) هر وقت در این تشخیص حرفه ای شویم نه تنها تونالیته ملودی داده شده بلکه تونالیته ملودی انتقال یافته را نیز خواهیم فهمید. امکان دارد در انتقال تونالیته پاسخ به عوض فاصله داده شود در این حالت باید درجه ی هر کدام از نت های موسیقی را مشخص کرده و آن را در تونالیته انتقالی پیدا کنیم. این را می دانیم که نت های موسیقی هم درجه ی هر دو تونالیته به فاصله ی سوم کوچک از همدیگر می باشند نت موسیقی پایه ی تونالیته انتقالی هم با همین فاصله ی پایین تر از نت موسیقی پایه ی ملودی اصلی واقع شده است در حقیقت تونالیته انتقالی می کوچک می باشد.

نت موسیقی اول ملودی ( سی-بمل ) درجه ی III گام موسیقی سل کوچک و بر همین اساس اولین نت موسیقی انتقال یافته درجه ی III گام موسیقی می کوچک و نت موسیقی دوم آن درجه ی II یعنی (فا -دیز ) و در آخر سومین و چهارمین نت موسیقی در این ملودی درجه ی یک آن یعنی می می باشد. اگر این محاسبه را تا آخر ادامه دهیم ملودی به دست خواهد آمد. این احتمال وجود دارد که در یک ملودی داده شده یک یا چند نت موسیقی به کمک نشانه های تغییر دهنده تغییر یابد در این حالت همان نت های موسیقی در ملودی انتقال یافته هم به کمک نشانه های تغییر دهنده مناسب تغییر پیدا می کنند. تا الان سه روش برای انتقال در آموزش موسیقی گفته شد. این سه روش تمامشان به یک نتیجه می رسند و هر کدام از آن ها در انتقال به کار برده می شوند، باید حداقل در شروع کار به کمک راه های دیگر و به قصر دانستن نتیجه درست کنترل بشوند.

روشی دیگر 

یک روش ریگر برای انتقال برای تئوریسین های آموزش موسیقی تبدیل کلید می باشد بدون آنکه جای نت های موسیقی بر روی حامل تغییر پیدا کند در این حالت واجب است که به نسبت تغییر گام بر اثر انتقال نشانه هی تغییر دهنده را هم تغییر دهیم. علاقه مندان به آموزش موسیقی به یاد داشته باشید که انتقال امکان دارد در مورد یک قطعه ی چند بخشی باشد این انتقال را بعد از اینکه کاملاً حرفه ای شدیم انجام دهیم. برای آنکه بتوانیم تونالیته ی یک ملودی را بشناسیم ساده ترین راه این است که نت های موسیقی را ( با علامت تغییر دهنده هر کدام ) پی در پی به صورت گام موسیقی بنویسیم. اولین نت موسیقی (می) می باشد و نت موسیقی یک درجه بالا تر ( فا ) اولین بار در میزان ششم با علامت تغییر دهنده ی دیز آمده است که با همان نشانه پس از می نوشته می شود و بعد از آن نت سوم گام را می نویسیم. نت های موسیقی چهارم ، پنجم و ششم (لا - سی و دو-دیز ) می باشند که آن ها را نیز به همین شکل می نویسیم. درجه  هفتم ملودی در میزان سوم ( ر ) و در میزان هشتم ( ر-دیز ) می باشد به بیان دیگر ملودی تا میزان سوم با سه دیز گام موسیقی لا بزرگ و در آخر با چهار دیز گام می بزرگ می باشد. می شود این چنین برداشت کرد که نت بر اساس لا بزرگ است و در میزان هشتم درجه IV آن یعنی ر نیم پرده کروماتیک به بالا تغییر کرده است. باید همیشه خاطر نشان کنیم که نت ممکن است در مد مینور سازمان یافته باشد، تشخیص دادن مد نت با تمرین زیاد و به سادگی برای هنرجویان آموزش موسیقی امکان پذیر است.

بلاگ آموزش موسیقی

ادامه مطلب