آموزش معکوس فاصله در موسیقی

آموزش معکوس کردن فاصله و فاصله های ترکیبی در موسیقی

با ادامه مبحث فاصله ها در خدمت شما هنرجویان آموزش موسیقی هستیم.

حالت دوم فرض بر عدم انطباق می باشد : فاصله ی مذکور ( می - سل ) می باشد . بر اساس قاعده نت موسیقی بم تر فاصله یعنی ( می ) را بر پایه گام موسیقی ( می بزرگ ) قرار می دهیم  ، نت موسیقی ( سل ) بر درجه ی III گام موسیقی ( می بزرگ ) منطبق نمی باشد ( این درجه در گام موسیقی ذکر شده ( سل - دیز ) می باشد نه ( سل ) ) و فاصله ی بحث شده نیم پرده کروماتیک از سوم بزرگ کوچک تر می باشد و فاصله ی سوم کوچک نامگذاری می شود ( متوجه می شویم که در فاصله ی سوم مثل هر فاصله ی چهار بنیه ای دیگری ، بنیه کوچک دقیقاً قبل از بنیه بزرگ واقع می شود) 

نمونه ای دیگر : فاصله ی ( می - بمل ، لا) فرض شده است. نت موسیقی ( می - بمل ) را بر پایه ی گام موسیقی ( می - بمل بزرگ ) قرار می دهیم. نت موسیقی لا نیم پرده کروماتیک بالاتر از نت موسیقی چهارم این گام موسیقی می باشد پس فاصله ی بحث شده ( می - بمل ، لا ) چهارم افزوده می باشد. برای مشخص کردن دقیق این فاصله هر چقدر بیشتر به تعداد علامت های تغییر دهنده ی گام های موسیقی آشنایی پیدا کنیم راحت تر و سریع تر می توانیم از این راه به عدد ترتیبی فاصله و از آن پر اهمیت تر به بنیه آن دست پیدا کنیم از راهی دیگر همچنین می شود به شناخت فاصله دست پیدا کرد : عد ترتیبی هر فاصله با شمردن نت های موسیقی متشکله ی آن معین می شود ( با تمرین کردن کم کم عدد ترتیبی فاصله ی هر دو نت موسیقی را میتوانیم از حفظ کنیم ) برای شناخت بنیه ی فاصله باید تمام فاصله ها را با از حفظ کردن تعداد نیم پرده های داخل آن ها یاد گرفت اگر چه در ابتدا مقداری دشوار و زیاد به نظر می رسد اما با تمرین کردن و اجرای آن و همچنین به کمک کمی نیروی تجسم برای ما سهل می شود. با تجسم کردن جای نت های موسیقی هر فاصله بر روی حامل هم می شود عدد ترتیبی آن فاصله را مشخص کرد. چیزی را که در این مبحث آموزش موسیقی باید گوشزد کنیم این میباشد که مباحث حفظ کردنی در آموزش موسیقی همیشه باید به کمک تمام روش های گوناگون و روش های ابتکاری هنرجوی آموزش موسیقی یاد گرفته شود تا برای تجسم آن ها سرعت انتقال زیاد تری داشته باشد بعضی از تئوریسین های آموزش موسیقی در مورد فاصله ی ( یکم کاسته ) سکوت می کنند در صورتی که این فاصله کاسته از نیم پرده تشکیل شده است.

معکوس فاصله ها

هر فاصله ی ساده ای را میتوان آن فاصله را معکوس کرد ، معکوس هر فاصله خودش فاصله ی دیگری می باشد. برای اینکه یک فاصله ساده را معکوس کنیم، باید نت موسیقی بم آن را یک اکتاو بالاتر برده یا نت موسیقی بالای آن را یک اکتاو پایین تر ببریم. نت های موسیقی دوگانه هر فاصله در حالت معکوس جایشان را عوض میکنند به این معنی که نت موسیقی بم تر بدون اینکه اسمش تعییر کند جا و مرتبه نت موسیقی زیر تر را می گیرد. بین عدد ترتیبی و بنیه یک فاصله و همچنین واحد ها در عکس آن وابستگی های خاصی موجود میباشد که به صورت زیر آن ها را توضیح خواهیم داد :

1- جمع عدد ترتیبی هر فاصله و عدد ترتیبی معکوس آن فاصله عدد 9 می باشد، در ظاهر این عدد باید 8 باشد چون با نگاهی سطحی متوجه می شویم که در معکوس شدن یک فاصله نت موسیقی بم تر دور محور نت موسیقی زیر تر چرخیده و یک اکتاو بالا می رود. یا نت موسیقی زیر تر دور محور نت موسیقی بم تر چرخیده و یک اکتاو پایین می آید. برای اینکه عدد ترتیبی مجموع فاصله و معکوس آن را به دست آوریم باید نت موسیقی محور را دو بار بشماریم.

2- اگر معکوس فاصله را دوباره معکوسش کنیم فاصله ی اولی حاصل می شود.

3- جمع تعداد نیم پرده در فاصله و معکوس آن مساوی با 12 می باشد در این حالت مشاهده می کنیم که نیم پرده های فاصله و معکوسش بدون تکرار شدن و حذف شدن به شکل واحد های بینا بینی کل اکتاو را که 12 نیم پرده می باشد می پیماید.

بنیه های فاصله و معکوس هایشان به شکل زیر تبدیل می شوند:

1- فاصله ی کاسته وقتی معکوس می شود به فاصله افزوده تبدیل می شود

2- فاصله ی کوچک هرگاه معکوس شود به فاصله بزرگ تبدیل می شود

3- فاصله درست هرگاه معکوس شود به فاصله درست تبدیل می شود

4- فاصله بزرگ هر گاه معکوس شود به فاصله کوچک تبدیل می شود

5- فاصله افزوده هرگاه معکوس شود به فاصله کاسته تبدیل می شود
در مورد معکوس کردن فاصله های ترکیبی

فاصله های ترکیبی را نمی شود به آسانی معکوس کرد در حقیقت اگر یک فاصله ترکیبی را به شکل بالا معکوس کنیم یکی از این دو حالت ایجاد خواهد شد 

1- به فاصله ی ساده تبدیل خواهد شد 

2- همان فاصله ی ترکیبی می ماند

در هر صورت فاصله ی حاصل شده معکوس فاصله ی قبلی نمی باشد. طریقه ی درست برای این که یک فاصله ی ترکیبی را معکوس کنیم این می باشد که یکی از دو نت موسیقی را چند اکتاو به سمت نت موسیقی دیگر برده و از آن عبور کنیم. در این حالت در نخستین مرحله فاصله ترکیبی قبلی به فاصله ای ساده تبدیل شده که معکوس فاصله ی قبلی می باشد. هر وقت بخواهیم این معکوس را به صورت ترکیبی نمایش دهیم باید دو نت موسیقی که فاسله را تشکیل داده اند را حداقل یک اکتاو از هم دور کنیم. رابطه های خاص بین هر فاصله و معکوسش با دقت زیادی در اینجا لحاظ شده است.

بنیه های دیگر

بنیه های پنج گانه که ذکر شده است ( کاسته ، کوچک ، بزرگ ، درست ، افزوده ) استفاده ی زیادی در موسیقی دارا می باشد. به غیر از این ها بنیه های دیگری هم در موسیقی می شود پیدا کرد که در تئوری آموزش موسیقی و در عمل استفاده ی زیادی ندارند. به طور مثال هر وقت از فاصله ی کاسته ای دوباره نیم پرده کروماتیک کم کنیم بنیه به دست آمده را می شود کاسته تر نامید. در تئوری موسیقی می شود از یک فاصله کاسته تر هم نیم پرده کروماتیک کم کرد اما این بنیه انقدر بی اهمیت است که نامی هم برای آن در نظر گرفته نشده است و همچنین می شود نیم پرده کروماتیک به یک فاصله ی افزوده اضافه کرد و به آن افزوده تر گفت

فاصله های آن هارمونیک

تعداد نیم پرده ها در فاصله ها ی دوم افزوده و سوم کوچک برابر نمیباشد. فاصله ی ( دو ، ر- دیز ) و ( دو ، می-بمل ) هر دو شامل سه نیم پرده می باشند. با این تفاوت که نیم پرده ی کروماتیک بین نت های موسیقی ( ر ) ( ر - دیز ) جایشان را به نیم پرده ی دیاتونیک بین نت های موسیقی ( ر ) ( می-بمل ) داده اند. نیم پرده های کروماتیک و نیم پرده های دیاتونیک از هم تشخیص داده نمی شوند ، تعداد نیم پرده در بعضی از فاصله ها یکسان نمایش داده می شود به این فاصله ها در آموزش موسیقی، فاصله های آن هارمونیک می گویند. کلمه آن هارمونیک را در سه حالت می شود استفاده کرد : 

1- در مورد فاصله ها  با آن تعریفی که اشاره شد 

2- در مورد نت های موسیقی ، هر دو نت موسیقی هم صدا و با اسم های مختلف را مثل ( سل-دیز) ( لا-بمل) ( سی) ( دو-بمل) و ( فا - بمل) ( می) آن هارمونیک می گویند.

3- در مورد گام های موسیقی ، هر دو گام موسیقی که پایه و درجه هایشان آن هارمونیک باشد گام های آن هارمونیک گفته می شود

بلاگ آموزش موسیقی

ادامه مطلب