آموزش گام و تونالیته در تئوری موسیقی

آموزش گام و تونالیته

تعریف گام در آموزش موسیقی

گام به معنی این است که تعدادی صوت های پشت سر هم که با فاصله هایی مشخص پشت هم قرا بگیرند و و نت موسیقی پایانی آن به وقت بالایی نت موسیقی اول باشد پس در هر گام آن چیزی که اهمیت دارد تعداد صوت های پشت سر هم و همچنین فاصله ی بین آن ها می باشد و این عوامل باعث می شود که نوع گام معین شود. صوت های مشخص و پشت سر هم را در آموزش موسیقی درجه های گام می گویند. گام ها از هر نت موسیقی که شروع شوند به دو گروه اصلی قسمت میشوند.

1- گام های کروماتیک 

2- گام های دیاتونیک

گام کروماتیک: این گام با شروع از هر نت موسیقی به فاصله های نیم پرده ای درجه ها را طی کرده و کم کم بالا می رود تا به صوت سیزدهم به زمان صوت شروعین برسد. الان ممکن است این سوال برای هنرجویان آموزش موسیقی بوجود آید که در یک گام کروماتیک چه نشانه های تغییر دهنده باید به کار روند؟ در این مورد باید بگوییم عملکرد نت های موسیقی (بمل) شد یا (دیز) شده تفاوت زیادی در روند شکل موسیقی ندارد. 

نکته اساسی که در این مورد میتوان گفت این است که: هر وقت گام کروماتیک به سمت بالا برود نشانه های بالا برنده به معنی دیز بکار برده می شوند و هر وقت این گام به سمت پایین بروند نشانه های پایین برند به معنی (بمل) بکار برده می شود. در گام کروماتیک فاصله ی بین درجه ها همیشه مساوی نیم پرده میباشند. بین نت های موسیقی شروعی و آخرین گام که به فاصله ی یک زمان از همدیگر هستند دوازده نیم پرده و یازده نت می باشد. در حقیقت هر گام کروماتیک همان نت های موسیقی را استفاده می کند که یک گام کروماتیک با شروع دیگر. پس گام های کروماتیک با نت های موسیقی متفاوت آغاز خود نسبت به همدیگر شخصیتی جدا ندارند و به همین خاطر نت شروع در هر کدام از آن ها عاری از (حالت مرکزیتی) می باشد که در گام های دیاتونیک دیده می شود. حالت مرکزیت حالتی مثل استراحت کردن است که در یکی از نت ها یک گام دیاتونیک حس شود. گام های کروماتیک همچنین می توانند حرکتی پایین رونده را دارا باشند، گام کروماتیک به دو شکل می باشد.

1- کروماتیک ملودیک

2- کروماتیک هارمونیک

فرق این دو در انتخاب علامت های دیز و بمل برای نیم پرده ای کردن فاصله های یک پرده ای می باشد. در شکل کروماتیک ملودیک از یک نت موسیقی به نت موسیقی بعدی (به فاصله ی یک پرده) اول نیم پرده کروماتیک و بعد نیم پرده دیاتونیک قرار می گیرد، در صورتی که در شکل کروماتیک هارمونیک ترتیب نیم پرده ها برعکس می باشد. تفاوت بین گونه های دوگانه ملودیک و هارمونیک در جابه جایی و گوناگونی نیم پرده ها می باشد.

گام دیاتونیک: به این دلیل که فاصله بین درجه ها در گام های دیاتونیک یک شکل و برابر نمیباشد و به این دلیل که شکل قرار گرفتن فاصله ها در هر شکل با شکل دیگر متفاوت است این گروه انواع گوناگونی را شامل می شود. گام های ذکر شده در موسیقی به دو رده بزرگ قسمت می شوند. رده اول حاوی آن دسته از گام ها می باشد که فاصله ی بین درجه های پشت سر هم آن ها از فاصله های دوگانه ی پرده و نیم پرده تشکیل شده باشند. معمولاً هر پرده دقیقاً دو برابر هر نیم پرده می باشد و هر اکتاو در کل از 12 نیم پرده برابر تشکیل شده است . در آموزش موسیقی امروزی متداول ترین گام های رده ی اول ( تشکیل شده است از پرده و نیم پرده) بدین صورت است :

.گام های دیاتونیک بزرگ و گام های دیاتونیک کوچک

گام های دیاتونیک بزرگ

این گام به همراه نت موسیقی همنام آخر دارای هشت نت می باشد و فاصله های بین درجه های پی در پی تشکیل شده است از 5 پرده و 2 نیم پرده، در گام دیاتونیک بزرگ ردیف فاصله های میان درجه ای همیشه همیشه تغییر ناپذیر می ماند. معنی آن این است که هر وقت پرده ها و نیم پرده ها جایشان عوض شود، امکان دارد که الگوی بدست آمده متعلق به این گام نباشد و اگر بخواهیم این نظم را با الگوی پیشرفته قیاس کنیم، تفاوتی وجود ندارد. نتیجه ای که از الگوهای مقایسه شده بدست می آوریم: اگر روی شستی های پیانو از نت موسیقی (دو) شروع کرده، تمام نت های موسیقی را تا دوی اکتاو بر روی شستی های سفید به صدا درآوریم فاصله ی بین شستی ها درست مثل الگوی ثابت خواهند بود . گام بزرگ را مثل همه ی گام های دیگر می شود از هر نت موسیقی دیگری نیز شروع کرد اما باید فاصله ی بین درجه ها طبق الگوی ثابت مرتب باشند. بعنوان مثال این گام را از نت ( ر ) بخواهیم شروع کنیم ابتدا بوسیله ی نت های موسیقی طبیعی، نت های را از ( ر ) تا (ر اکتاو) می نویسیم( فاصله ی بین نت های موسیقی (می - فا ) ( سی - دو ) نیم پرده میباشد و بین بقیه نت های موسیقی یک پرده می باشد.


 


دیدگاه خودتان را بنویسید



بلاگ آموزش موسیقی

ادامه مطلب