آموزش موسیقی

آموزش وزن و میزان در تئوری موسیقی

وزن

در موسیقی تکرار یک رشته دیرند را وزن گویند، دیرند ها از صوت یا سکوت میتوانند تشکیل شده باشند که دارای دوره تناولی در فضای یک میزان و بعضی اوقات بیشتر از یک میزان نمایان شوند امکان دارد یک جمله ی موسیقی کلاً بدون دوره های تناوب دیرند ها باشد. در این حالت حس شنونده از وزن مبهم تر میشود و این حس انحصار پیدا می کند به وزن میزانی، به این معنی که تشخیص این که کدام یک نواک هم زمان با ضرب اول میزان و کدام یک باضرب های دیگر همراه میشوند. کلاً وزن در موسیقی عبارت از این است که تعداد دیرند ها در هر دوره ی تناوب و جای ضرب های ضعیف و قوی در هر دوره از تناوب. 

گونه های میزان

میزان به چهار شکل است: 

1- میزان دوتایی: در آموزش موسیقی هر دوره از آن تشکیل شده است از دو ضرب. در هر میزان دو تایی شکل چنگ، سیاه، سفید، ... بکار برده می شود

2- میزان سه تایی: در آموزش موسیقی هر دوره از آن از سه ضربه تشکیل شده است. در هر میزان سه تایی سه چنگ، سه سیاه، سه سفید و ... قرار داده می شود

در موسیقی به گونه های یک و دو میزان ساده گفته می شود. کلاً میزان ساده یعنی میزانی که فقط یک نوع واحد ضرب در آن استفاده شده باشد و این واحد تنها به مضرب های زوج تقسیم شده باشد، در موسیقی میزان ترکیبی در برابر میزان ساده قرار داه می شود

میزان ترکیبی:بعضی اوقات باید یک ارزش زمانی به سه قسمت تقسیم شود، میزان ترکیبی در حقیقت میزان ساده ایست که در آن هر واحد ضربه به سه قسمت تقسیم می شود و تا اندازه ای این قسمت های سه گانه واحد ضرب نامیده شده اند و در موسیقی این میزان را به این دلیل ترکیبی گفته می شود که هم واحد سه تایی و هم واحد اصلی در آن وجود دارد

میزان پیچیده و لنگ: راحت ترین تعریف در موسیقی برای این گونه ی میزان این است که هر دوره ی این میزان آمیخته ای است از مضرب ها و جمع اعداد دو و سه

کسر میزان

علامت دیگر تعیین کننده ی وزن در قطعه ی موسیقی و یا هر آهنگ کسر میزان می باشد. این علامت به شکل عددی شبیه به کسر متعارفی نوشته شده است، به این معنی که از هر دو رقم یکی از آن در صورت و یکی دیگر در مخرج قرار داده شده است. متوجه شدیم که ارزش نت موسیقی سفید یک دوم گرد، سیاه یک چهارم گرد، چنگ یک هشتم گرد و ... می باشند. این تناسب های کسری موسیقی در ساخته شدن کسر میزان نقش بسزایی دارند. اگر در هر میزان دوتایی دو سفید بکار برده شود و هر سفید واحد ضرب باشد، کسر میزان نشان دهنده این وزن به این صورت خواهد شد که : 2/2 .

به بیان دیگر رقم مخرج در کسر میزان نمودار نتی از موسیقی است که واحد ضرب قرار گرفته، به طور مثال مخرج چهار در کسر میزان علامت آن است که نت سیاه واحد ضرب میباشد و در این وزن مشخص است که هر چنگ نیم ضرب و هر سفید دو ضرب میباشد، عدد هشت در مخرج کسر میزان معنی آن این است که نت چنگ واحد نت ضرب می باشد. فرض را بر این میگذاریم که هر دو لا چنگ نیم ضرب ، هر سفید چهار ضرب، هر نت سیاه دو ضرب در موسیقی می باشد. صورت کسر میزان موسیقی نماینده تعداد واحد ضرب در هر میزان می باشد. مثلاً صورت دو  نشانه ی میزان دو ضربی، صورت سه نشانه میزان سه ضربی و صورت چهار نشانه ی میزان چهار ضربی در موسیقی می باشد

همه ی این وزن های ساده موسیقی به صورت اوزان دوتایی ، سه تایی و دوتایی مضاعف می باشد به این معنی که برای هر کدام از این وزن ها سه کسر میزان و در کل 9 کسر قرار داده شده است. سه کسر اول با صورت دو معنی آن این است که دوره شمارش در هر میزان دو میباشد اما واحد ضرب در هر کدام از کسر  های سه گانه اول با هم فرق دارد: در کسر اول 2/2 واحد ضرب(/2) سفید می باشد ما بقی شکل های نت موسیقی از روی آن حساب شده است

وزن خوانی

در آموزش یک آهنگ موسیقی یکی از تمرین های بسیار مفید وزن خوانی می باشد. برای درک بهتر آموزش موسیقی این تمرین را پیش از اجرا معمولاً با دست راست  انجام میدهند، یکی از کارهایی که هر رهبر ارکستر انجام میدهد تکان دادن هر دو دست به منظور انتقال وزن آهنگ به نوازندگان موسیقی یا سرایندگان موسیقی است. این حرکت ها در هر وزن شکل ویژه ای دارد: در وزن دو ، دست به منظور نشان دادن ضرب اول از بالا به پایین و به منظور ضرب دوم از پایین به بالا حرکت دارد. در وزن سه، به منظور ضرب اول دست از بالا به پایین و به منظور ضرب دوم از مرکز به کنار بدن و به منظور ضرب سوم از کنار به بالا حرکت دارد.

در وزن چهار، به منظور ضرب اول از بالا به پایین به منظور ضرب دوم از کنار به مرکز و به منظور ضرب سوم از مرکز به کناره و به منظور ضرب چهارم از کنار به بالا حرکت دارد. در وزن های ترکیبی موسیقی تنظیم حرکت دست به شکل وزن های ساده می باشد و فقط به شکل اشاره های گوناگون دست، زمان تقسیم سه تایی را ، لا به لای حرکات اصلی نشان داده میشود واضح است که در آموزش موسیقی و اجرای ساز موسیقی به این دلیل که هر دوست نوازنده موسیقی درگیر نواختن می باشد، وزن خوانی با دست امکان ندارد و این کار باید قبل از نواختن موسیقی صورت گیرد.

در وزن خوانی نیازی نمی باشد که آهنگ موسیقی مورد تمرین به صورت آواز سروده شود و فقط کافی است که به همراه حرکت های دست ، نام نت های موسیقی دقیقاً به موقع ادا شود، هر نت موسیقی کاملاً به اندازه ارزش زمانی اش باید کشیده شود.

بلاگ آموزش موسیقی

ادامه مطلب