آموزش مبانی موسیقی با استاد پرویز منصوری

آموزش تئوری بنیادی موسیقی استاد پرویز منصوری

مختصری درباره استاد پرویز منصوری

استاد پرویز منصوری در سال هزار و سیصد و سه متولد شد، او آموزش موسیقی را با ویولون ایرانی نزد استاد نی داوود شروع کرد سپس آهنگسازی را نزد استاد ناصحی در هنرستان موسیقی فرا گرفت، او برای ادامه تحصیل در رشته آهنگسازی به کشور اتریش سفر کرد و بیش از ده سال در آن کشور به فراگیری موسیقی پرداخت و با درجه دکتری فارغ التحصیل شد. منصوری پس از بازگشت به ایران از طریق آموزش، نوشتن و ترجمه به ترویج موسیقی پرداخت. او یکی از تاثیر گذار ترین استادان و پیشگامان آموزش و گسترش موسیقی علمی در ایران محسوب می شود.

استاد منصوری سال ها در هنرستان عالی موسیقی به تدریس مشغول بود. بسیاری از موسیقی دانان و نوازندگان برجسته کنونی از شاگردان وی به شمار می روند.

از منصوری کتاب ها و مقالات متعددی در زمینه آموزش، نقد و بررسی موسیقی منتشر شده که از جمله می توان به این ها اشاره کرد:

چگونه خوب بشنویم؛

هارمونی تحلیل؛

سازشناسی؛

کاوشی در قلمرو موسیقی ایرانی؛

استاد پرویز منصوری در آذرماه سال هزار و سیصد و نود در هشتاد و هفت سالگی درگذشت.

تئوری موسیقی

رابطه تئوری و عمل در موسیقی مانند مکانیک و فیزیک دارای اهمیت است، نوازنده ای که بدون اطلاع از تئوری موسیقی یعنی به روش سنتی ، به نواختن ساز می پردازد مانند مکانیکی است که بدون داشتن  علم مکانیک و اطلاعات ریاضی و روابط اجزای ساختمان یک اتومبیل می کوشد آن را تعمیر کند و در این کار دستاورد او چیزی جز مشاهدات و آموخته های فردی نیست . البته کسب مهارت های فردی از راه آزمون و خطا و تلاش و پشتکار تا حدی میسر است؛اما چیزی که موجب سرعت و عمق یادگیری می شود استفاده از تئوری است. آموزش تئوری اگر مقدمه و لازمه عمل باشد جدا از صرفه جویی در زمان یادگیری، تسلط بر همه جوانب موضوع کار و وضوح در عمل را هم در پی دارد. به عبارت دیگر تئوری روند آموختن عمل را سهل تر و راحت تر می سازد و البته در پرتو عمل تئوری نیز دیگر آن قدر دشوار و تاریک به نظر نمی آید.

درباره خط موسیقی

هنر موسیقی، دارای این خصیصه است که به یازی خطی ویژه به نام خط موسیقی می توان آن را ثبت کرد. این خط، کم و بیش مانند هر خط دیگر از نشانه های قراردادی استفاده کرده و همانند آنها همواره رو به تکامل رفته است. از این رو علاقه مندان به آموزش موسیقی باید این نشانه ها را بشناسند تا با تمرین زیاد و رفته رفته به خواندن این خط آگاهی و تسلط پیدا کنند. خط موسیقی، بر خلاف خط های گوناگون زبان های مختلف دنیا، خوشبختانه خطی بین المللی است. بنابراین هر زمان موسیقی ایرانی یا چینی با این خط نوشته شود، موسیقی دانان همه جای دیگر دنیا می توانند آن را بخوانند.

نام نت ها

برای تمام صداهای موسیقی، از بم ترین تا زیرترین آنها، فقط هفت نام وجود دارد. این نامهای هفتگانه در برخی کشورهای غربی با کلمات تک هجایی و در برخی به صورت الفبایی به شرح زیر تلفظ می شوند:

دو ، ر ، می ، فا ، سل ، لا ، سی

وسعت صداهای اصلی موسیقی، یعنی پهنه ای از بم ترین تا زیر ترین صوت ها بیشتر از شصت صوت را در برمی گیرد، در حالی که نت ها فقط هفت نام دارند.

در واقع در این گشتردگی، پس از هفتمین نت نام آنها از اول دوباره تکرار می شود. برای مثال در ادامه پهنه اصوات موسیقی همواره پیش از هر نت دو، نت سی و پس از هر نت سی نت دو قرار دارد. این تکرار تا انتهای اصوات موسیقی ادامه دارد البته بسامد نت های تکرار شوند هر بار دو برابر بسامد نت های همنام پیشین است، به فاصله این دو نت همنام اوکتاو گفته می شود.

حامل

برای آنکه نت های موسیقی را  بتوان به خط موسیقی نوشت خطوطی بکار برده می شود که حامل نام دارد.

حامل در ساده ترین و معمول ترین کاربرد خود، شامل پنج خط مواری با فاصله های مساوی. حامل پنج خطی دارای یازده محل برای جا دادن نت های موسیقی است. پنج محل روی خط ها، چهار محل میان خط ها، یک محل پایین و یک محل بالای حامل به این صورت روی هر حامل می توان یازده نت جای داد

بستگی نام نت ها با جایشان روی حامل قراردادی است؛ به این صورت که جایی را روی حامل مبدا در نظر می گیرند و یکی از نت های هفتگانه را در آنجا می گذارند و بقیه نت ها را از آن مبدا محاسبه می کنند. به طور مثال اگر فرض کنیم که روی خط دوم حامل نت سل قرار گرفته است، برای مشخص کردن این مبدا، در ابتدای حامل نشانه ای به نام کلید سل روی خط دوم می نویسند.

کلید

با توجه به توضیحات بالا، برای شناختن نام نت ها بر روی حامل از کلید استفاده می شود. کلید سل روی خط دوم قرار گرفته و نامش را به خط یا نتی داده است که روی آن قرار دارد علاوه بر کلید سل که همیشه بر روی خط دوم قرار می گیرد در موسیقی دو کلید دیگر نیز به نام کلید فا و کلید دو به کار می رود. این کلید ها نیز بر روی هر خط حامل که واقع شوند، نام خود را به همان خط و نت روی آن می دهند. مثلاً اگر کلید فا روی خط چهارم جای گیرد، نت روی این خط فا خوانده می شود و در ای صورت بقیه نت ها نیز به همین شکل نامگذاری می شوند یا مثلاً اگر کلید دو بر بوی خط سوم قرار گیرد، نت روی این خط دو نام می گیرد و نت های دیگر از همان مبدا نامگذاری خواهند شد.

در آموزش موسیقی کلیدهای فا و دو بر خلاف کلید سل در بیش از یک محل روی حامل قرار می گیرند.

خط های تکمیلی یا اضافه

طبق توضیحاتی که در مباحث قبلی آموزش موسیقی داده شد روی حامل تنها یازده نت جای می گیرد که البته نسبت به تعداد کل نت های موسیقی رقم خیلی کمی است. برای رفع این کاستی، در زیر و بالای حامل هر جا و هر زمان که نیاز باشد خط هایی کوتاه به طور موقت می گذارند و به یاری آنها بر کاربرد حامل و وسعت نت نویسی روی آن می افزایند، تعداد خط های تکمیلی در موسیقی محدود نیست، نت های تکمیلی نیز با همان روال نت های حامل نوشته می شوند. در اصطلاح موسیقی خط هایی را که از میان نت ها می گذرند نیم خط و خطوط تکمیل کننده در زیر یا بالای نت را خط می نامند.

 

 

بلاگ آموزش موسیقی

ادامه مطلب